Duurzaam down under

De begraafplaats ligt achter de kerk waar mijn moeder Maria vereerde en mijn vader de kerkdiensten muzikaal opluisterde. Het is een bijzondere plek, meer een ontmoetingsplaats. Je bent er niet gauw alleen.  Of het nu ochtend, middag of avond is, vaak zijn er nabestaanden, vrienden of kennissen van de overledene op weg naar of van een graf. Met een bloemetje, of een ander kleinood. Of niks. Het is voor de een een plek van troost, voor de ander van verdriet.

Het kerkhof vormt ook een bron voor mystiek. Een akker met herinneringen in steen. De adem van het verleden is er voelbaar en het is er doorgaans stil. Heel stil en rustig. Een rust die je voelt in de lucht. Een stilte die waait over de grafmonumenten, zo nu en dan gebroken door de zucht van de wind. Teksten staan er op de grafstenen, gevolgd door de naam van de overledene, geboortedatum en sterfdag, welke de herinnering aan de gestorvene levend houden.

Sinds ze zijn overleden breng ik wekelijks een bezoekje aan het graf van mijn ouders. Eerst alleen aan mijn moeders graf. Hele gesprekken heb ik met haar gehad. Sinds vorig jaar ook die van mijn vader. Om de een of andere reden zijn de gesprekken dan toch anders. Ik ze de nieuwtjes en praat ze bij over de ups en downs in mijn leven. Soms vraag ik ze om advies, of dat ze voor me willen duimen als er iets spannends moet gebeuren. Nooit krijg ik een antwoord terug, en dat verwacht ik ook niet. Maar om een of andere reden weet ik dat ze er zijn, ergens en dat ze mij horen ( misschien ook zien ). Dat geeft mij dan toch rust. En als ik weg ga, vertel ik altijd hoeveel ik van ze houd en dat ik ze mis.
Met daarna nog een luchtkus.

En ik ben daarin echt niet de enige. Mijn vriendin bezoekt haar vaders graf een paar keer per jaar en zeker op zijn verjaardag. Ze neemt dan twee flesjes bier mee. Een voor haar, een voor hem. Als vanouds proost ze dan met hem en kletst gezellig bij. Als ze weer gaat is haar flesje leeg. Die van hem nog vol en blijft bij het graf achter. Bij een volgend bezoek is het bierflesje of leeg of foetsie.
Een vriend van mij, stoere bolster-blanke pit type, bierbuik en vol met inkt, gaat regelmatig naar het graf van zijn moeder. Stoel en boek mee. Hij leest dan voor, zoals hij dat altijd deed toen ze nog leefde.

Ook deze vrijdag vereer ik ze met mijn bezoek. De zon schijnt, maar de wind is fris. “De natuur is nog koud” zou mijn moeder zeggen. Voor allebei zet ik een mooi bloemstukje op het graf en ontdoe de stenen van vogelpoep. Zand eraf poetsen en de bladeren wegvegen. Tot slot met de gieter een plens water er overheen om alles schoon te spoelen. Ze liggen er weer mooi bij. Nadat ik mijn riedel afgedraaid heb neem ik afscheid en loop terug over het pad langs de overige graven. Alhoewel ik het hier redelijk goed ken, ontdek ik toch steeds weer nieuwe grafteksten en niet eens van recente overledenen. Vreemd idee dat mijn “thuis” tegenwoordig hier is en niet meer in een ouderlijk huis of verpleeghuis.

Twee wat oudere mannen die druk in gesprek zijn, begroeten mij vriendelijk. “Jij bent echt een dochter van je moeder” zegt de kleinste van de twee. Verbaasd kijk ik hem aan. Hij blijkt de koster van de kerk te zijn. Al jaren. Jan is zijn naam. “Ik heb met jouw moeder vroeger nog carnaval gevierd in Elshout” vervolgt hij met een glimlach. Zo te horen is hij een vriendje van mama geweest. En ja, dat van carnaval kan ik wel rijmen. Dat heeft ze altijd leuk gevonden. Zo ik nog eens wat 😉. De andere man, Piet, blijkt mijn moeder ook van vroeger te kennen, als echte Elshoutse. Hij beheert en onderhoudt het kerkhof. Beiden vinden de grafstenen van mijn ouders erg mooi. “Jij zult je ouders nog wel goed herinneren” zegt Piet bedachtzaam. “Ik zou echt niet meer weten hoe mijn ouders er uit zagen”, vervolgt hij, “maar ik mis ze nog steeds”. Blijkbaar heeft hij geen foto’s meer, gevoelsmatig vraag ik er verder niet naar.

Natuurbegraven

Ze waren in gesprek over duurzaam begraven. Er wordt een stuk grond bij het kerkhof toegevoegd waarin alleen maar ecologisch verantwoord en natuurvriendelijk begraven mag worden. Ze wijzen naar een hele grote berg zand naast de bestaande begraafplaats. De locatie zijn ze nu aan het afgraven. Daarna wordt het voorzien van de juiste aarde, en kan er duurzaam begraven worden.
Er zitten wel diverse voorwaarden aan vast om daarvan gebruik te kunnen maken.
Geen idee wat het inhoudt. Ik had er ook nog nooit van gehoord. Piet geeft me graag uitgebreid uitleg.

Naast natuurbegraafplaatsen is het ook mogelijk om duurzaam begraven te worden op een reguliere begraafplaats zoals hier in Elshout. Daarbij is het belangrijk dat er wordt gekozen voor een duurzame kist en duurzame materialen voor kleding van de overledene. Ook kunnen er bij rouwboeketten en bloemstukken keuzes gemaakt worden die beter zijn voor het milieu. Of bij het rouwvervoer en de uitvaartlocatie.

De kist moet van duurzame materialen gemaakt zijn. Deze week werd bijv. de eerste overledene begraven in een kist van mycelium. Dit schimmeldraad-materiaal bevordert een snelle en schone ontbinding van het lichaam. Dat is een vooruitgang van de uitvaartcultuur die vanuit christelijk geloof valt toe te juichen; een graf is geen eeuwige bewaarplaats. Het is handig te letten op welke kleding meegaat in het graf. Zo zijn er materialen die niet mee het graf in mogen, zoals nylon. Wat wel mag bijv. wol, katoen, linnen of zijde. Bloemen zijn erg mooi, maar ze belasten het milieu door de grote hoeveelheden bestrijdingsmiddelen en water die nodig zijn bij het kweken van de bloemen. Daarom moet er bij de keuze van het rouwboeket goed gelet worden op hoe belastend de gekweekte bloemen zijn voor het milieu. Er komt dus nogal wat bij kijken!

Piet heeft me in al zijn wijsheid aan het denken gezet op een positieve manier. Ik dank beide heren en wens ze nog een prettige dag. ’s Avonds later thuis meteen op onderzoek uit gegaan op internet. Na wat speurwerk heb ik al veel informatie. De meest optimale vorm van duurzaam begraven is om begraven te worden op een natuurbegraafplaats. Natuurbegraven is de oudste en meest natuurlijke manier van begraven. Een natuurgraf is voor eeuwig en in harmonie verbonden met de natuur. En het past bij de natuurlijke cirkel van leven en dood en de liefde voor de natuur. Er wordt geen steen geplaatst, maar het graf wordt bijvoorbeeld gemarkeerd met een Oerhollandse zwerfkei of houten boomschijf. Ook krijgen nabestaanden de GPS-coördinaten van de betreffende plek.

De volgende dag spreek ik een van mijn “dochters” die net terug is van de uitvaart van haar oma. Tot mijn verbazing blijkt ze begraven te zijn op een plek midden in een bos. Oma heeft dit van te voren zelf al zo geregeld. Heel vooruitstrevend voor iemand van die leeftijd. Dit geeft voor mijzelf wel de doorslag om “duurzaam down under” te gaan. Moet het alleen nog even vastleggen. In ieder geval een zorg minder en in de wetenschap dat het geregeld wordt zoals ik dat wil.

Links:

https://www.p-plus.nl/nl/nieuws/duurzame-begrafenis
https://www.nrc.nl/nieuws/2017/05/29/duurzaam-doodgaan-doe-je-zo-9815977-a1560723
https://www.uitvaart.nl/docs/TNO-2014-R11303.pdf



One comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s