Bourgondisch carnaval in Kaaiendonk

“Heb je zaterdagmiddag iets? Werd mij een aantal weken geleden gevraagd door Mr. F, een goede vriend van mij.
“Hm, mijn agenda zegt dat ik vrij ben” antwoord ik lichtelijk nieuwsgierig na een snelle blik op de zaterdag.
“Morgen is het open dag in de Mienushal bij de carnavalsstichting” vervolgt hij enthousiast . Dan mag iedereen komen kijken wat wij als stichting doen zeg maar”, met biertje en muziek erbij. Koffie is er ook hoor. Heb je zin om mee te gaan?” eindigt hij hoopvol zijn korte pleidooi. Het carnaval van tegenwoordig is niet meer het carnaval van vroeger. Deels omdat de kroegen waar ik toen feestte er niet meer zijn en deels omdat de sfeer tegenwoordig anders is in mijn beleving. Of ik word gewoon oud (gelukkig wel 😉). Mr F. geeft er zelf niks om, maar doet al jaren de projecten met de kinderen voor de stichting.
“Ik houd je wel gezelschap” antwoord ik en hij is helemaal blij.

2020-01-26 14.31.41 HDR

De Mienushal is het thuishonk van Stichting OCS De Smulnarren. In het achterste gedeelte worden de carnavalswagens opgebouwd. Het voorste gedeelte waar wij naar binnen gaan is voorzien van wat kraampjes, natuurlijk een bar, statafels en een halfafgemaakte wagen wat later een podium blijkt te zijn. Het is al redelijk druk met mensen in carnavals-outfit. Wij hebben onze motorjas aangetrokken en gaan als biker 😊. Over aandacht hebben we niet te klagen. Mr. F blijkt nogal bekend te zijn en wordt hartelijk begroet door deze en gene. Nieuwsgierig kijken ze naar de rooiharige vrouw die bij hem is en stellen zich netjes voor. Ik vind het nu al gezellig en heb nog niet eens bier op.

2020-01-27 07.57.55

Mijn oog valt op een kraam met kleurrijke hoofdtooien. Nou staan er maar 3 kramen, maar toch. Eigenaresse en creatievelinge heet Nicole en ze heeft voor ieders wat wils. Tussen de hoofdtooien staat een bordje met de waarschuwing dat ze niet tegen bier en water kunnen. Waarschijnlijk gemaakt van papier-machee denk ik dan. Het zwarte exemplaar met ramhoorns lijkt bestemd voor mij. Met een vernuftig stukje ijzerdraad wordt de tooi klemgezet op je hoofd. Slim bedacht.
Maar ja, ik ga niet carnavallen, hoogstens een optocht kijken, dus wat doe ik er mee?

2020-02-01 15.43.23

Van lieverlee wordt het steeds drukker, lopen er dansmariekes rond die blijkbaar ergens op wachten. Komt zijne ontzettende hoogheid Mienus de XIV, oftewel prins carnaval ons begroeten en ontwaar ik steeds meer muzikanten. Zodra de Hofkapel compleet is, bestijgen ze de halfafgemaakte carnavalswagen en beginnen te spelen. Tot mijn grote verbazing geen carnavalsmuziek, maar populaire popsongs. Daar kan ik me wel in vinden. De afgelopen jaren zocht ik om die reden het alternatieve carnaval op. Dus bluesmuziek op de dinsdagmiddag in Dongen en op zondagmiddag een trio bestaande uit pianist/zanger, gitarist en drummer die verzoeknummers spelen in Sevenmountains. Het is verder een hele gezellige middag, waarbij ik diverse biertjes helaas moest afslaan, want ik ben de Bob …….

2020-01-26 13.18.28

“Wat vind je van tonpraten? Vraagt Mr F 2 weken later aan mij.
“Mwah”, why? vraag ik, want ik hoor daar eigenlijk best wel enthousiaste verhalen over van mijn vriendinnen.
“ Een maatje van me heeft vanavond mijn biker outfit opgehaald want die doet ook mee.
Hij regelt kaarten voor me. Vandaar dus 😊”
Ooit in een vaag ver verleden ben ik wel eens op zo’n avond geweest. Toen vond ik het al knap dat ze staande in een grote ton op humoristische wijze het wel en wee van de samenleving de revue lieten passeren. Soms in een dialect wat niet te volgen was, maar dat mocht de pret niet drukken. De Tonprater ( of Buutreedner ) beeldt meestal een bepaald type uit. Dit typetje is dan weer een clowneske uitvergroting van de werkelijkheid.
De humor berust op halve of hele waarheden, op hebbelijkheden en vooral onhebbelijkheden van mensen uit de gemeenschap. De plaatselijke overheid en iedereen die recentelijk op een of andere wijze van zich heeft doen spreken krijgen het veelal zwaar te verduren. Dit tot groot vermaak van het publiek.
Helaas moest ik door omstandigheden op het laatste moment afzeggen.

Inmiddels is het de zaterdag van carnaval en heb ik van Mr F begrepen dat carnaval samen hangt van de protocollen en alles op uur en tijd moet en er een heus draaiboek bestaat. Prins carnaval is dan ook vaak een vrijgezel of is dat in ieder geval voor die periode.
“Heb je wat te doen zaterdag overdag?” wordt me daags te voor gevraagd door Mr F.
Hij weet dat ik niet carnaval en de optocht van vanmiddag is afgeblazen vanwege de storm. Voordat ik kon antwoorden ratelde hij al verder.
“s Morgens is er eerst een Kerkdienst, daarna de sleutel-overdracht in het gemeentehuis en de officiële opening op de markt. En ik heb de hoofdtooi voor jou, kun je die dragen 😊”. De kerkdienst laat ik voor wat het is, zal best apart en gezellig zijn, dan ben ik nl aan het losgaan in de sportschool. Over losgaan gesproken…
Wist je dat iedereen zo zijn of haar eigen motivatie heeft om verkleed te gaan met carnaval? Toch heeft het allemaal te maken met de oorsprong van het carnavalsfeest. Uiteindelijk draait het om één ding: nog een keer helemaal losgaan voordat de vastenperiode begint. En hoe kun je dat nu beter doen dan door in de huid van een personage te kruipen?

87259112_2695836580523721_8729368334442692608_o

Dus hoofdtooi op, zwarte jurk aan, bijpassende zwarte legging, ben ik toch een beetje verkleed als “Lady in Black”. Op naar het gemeentehuis samen met Mr F waar om 13.11 uur precies de officiële binnenkomst is van zijne ontzettende hoogheid Mienus de XIV, die majestueus op een draagstoel naar binnen wordt getroond. Waarom 13.11 uur? Nou, zoals bij de meesten wel bekend is 11 het getal van de gekken ( 12 staat voor perfectie, met 11 ben je dus niet perfect ) en speelt daarom een belangrijke rol tijdens carnaval: seizoen begint op 11de van de 11de om 11:11 uur stipt, raad van elf, carnavalsviering in kerk was om 11.00 uur.

We krijgen een hanger om onze nek met daaraan bevestigd een mini-tube tandpasta en een kaartje met de tekst: sleuteloverdracht 2020, met daaronder de slogan van deze carnavals-editie: ALS JE LACHT DAN GLIM-DE MOOI. Verklaart dan ook wel weer de tandpasta. De hal van het gemeentehuis is voor de gelegenheid omgetoverd tot een carnavalsfeestzaal en voorzien van een bar. Het animo is groot . Al deze mensen gaan voor het echte carnaval.

2020-02-22 17.00.09

Burgemeester Mark neemt het woord voor een volle zaal en doet dat met verve. Achter hem verschijnt heel slim een tekst op de muur: “Sssssttt, Luister naar de spreker”. En dat werkt! De hele carnavalssfeer voelt voor hem als thuis. Zelfs de straat waar hij woont is helemaal versierd.
Dan handigt hij symbolisch de sleutel van de stad over aan zijne ontzettende hoogheid Mienus de XIV, en is hij 4 dagen burgemeester-af. Mienus heeft een goeddoordachte speech ( lijkt een beetje op tonpraten ) van welgeteld 11 kantjes! Hij refereert met sterke statements naar de politiek. Zoals de stikstof-crisis. “Als je stikstof (N2) bindt met zuurstof (O2) ontstaat er lachgas (N2O)” vertelt hij met blijkbaar enige scheikundige kennis. Dat past weer mooi bij de slogan: ALS JE LACHT DAN GLIM-DE MOOI. Volgens hem is hoop niks meer dan een uitgestelde teleurstelling en ze zijn aan het proberen om Carnaval op de Unesco-lijst te krijgen. Hij was welbespraakt en goed van de tongriem gesneden. Tot slot wenst hij alle smulnarren , smulnarrinnekes, snotnarren en snotnarrinnekes een geweldig carnaval! En ik maar nadenken wie hij bedoelt……. De Oosterhoutenaren dus die carnaval vieren.

2020-02-22 13.21.28
Nog even een biertje wegwerken en de laatste plakken worst verorberen, dan op naar de Markt waar de officiële opening plaats vindt. Het is best koud en een warm bakje koffie gaat er wel in. Binnen in de lunchroom vinden we een leuk plekje en zijn blijkbaar niet de enigen die het koud hebben. Mr F. spijkert mij bij over het Bourgondisch en Rijnlands carnaval. Bij de Bourgondische variant, zoals hier in Brabant, krijgen plaatsnamen tijdelijk een andere naam, is de caravalskleding sober en gekocht en wordt er veel tijd besteed aan de praalwagen. De Rijnlandse versie, zoals in Limburg, is precies andersom: geen andere plaatsnamen, zelfgemaakte en rijkelijk uitgedoste kleding en simpele praalwagens. Nooit geweten.

We besluiten om maar lekker binnen te blijven en de officiële opening op afstand te volgen. Er is een reuze smulnar-pop op de markt verankerd waar de prins een kranslegging doet. Ik ken heel dit ritueel niet, dus maar even opgezocht. De krans zit nl vol groentes, lees vitamines, om carnaval gezond door te komen. Neem aan dat het symbolisch bedoeld is.
Het is nog een heel gedoe voordat de opening een feit is. En aan wat zenuwachtige mensen te zien houdt Mienus zich blijkbaar niet aan het draaiboek en protocollen.
Heeft dan toch ook wel weer wat.

2020-02-22 16.26.06

De vier dagen carnaval laat ik verder helemaal aan mij voorbij gaan, ook vanwege andere prioriteiten. Tot slot is er dan nog de aswoensdag. Deze woensdag na carnaval wordt door veel feestgangers gebruikt om bij te komen of uit te kateren van 4 dagen bier, muziek en gezelligheid. De die-hards komen traditiegetrouw samen om onder het genot van een (broodje) haring nog één keer te feesten. Van oudsher is aswoensdag het begin van de 40-dagen-vastentijd. In deze veertig dagen leven gelovige christenen heel sober en wordt er tot Pasen alleen het hoogstnoodzakelijke gegeten. Na het halen van het askruisje is het de bedoeling om thuis haring eten. Haring zou veel voedingsstoffen bevatten en door het eten van deze vis zou je gemakkelijker de vastentijd doorkomen.

Tegenwoordig vormt het ‘haringhappen’ een vast onderdeel van het carnavalsfeest en is voor velen de religieuze achtergrond van deze traditie een beetje achterhaald Men eet nu vaak om een andere reden haring op de woensdag. Deze vette vis blijkt erg goed te werken tegen katers! Het verdrijft de kater en verzacht de pijn in de keel. En de haring zelf kan lekker rondzwemmen in al het opgedronken bier….

 

Links:

https://indebuurt.nl/eindhoven/genieten-van/mysteries/mysterie-opgelost-daarom-verkleden-we-ons-tijdens-carnaval~69599/

https://indebuurt.nl/eindhoven/genieten-van/mysteries/mysterie-opgelost-hierom-eten-we-haring-op-de-woensdag-na-carnaval~68969/

One comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s